"Ο ΓΛΑΡΟΣ" ΚΡΙΤΙΚΗ ΚΩΣΤΑΣ ΓΕΩΡΓΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ

 

Τσέχωφ, ο γείτονάς μας

του Κώστα Γεωργουσόπουλου, ΤΑ ΝΕΑ Δευτέρα 17 Ιανουαρίου 2011

Ο «Γλάρος» είναι το πιο πολυπαιγµένο τσεχοφικό έργο στην Ελλάδα
Συχνά µε προβληµατίζει το γεγονός πως, παρ’ όλο που ο Τσέχοφ είναι από νωρίς συγγραφέας που κατακυρίευσε τη σκηνή του θεάτρου µας ήδη πριν ακόµη πεθάνει (το µονόπρακτο η «Αρκούδα» παίχτηκε ζώντος του µεγάλου ρώσου ποιητή της σκηνής), εκτός από δυο τρεις περιπτώσεις δεν έγινε µοντέλο νεοελληνικής δραµατουργίας. Ενώ παλαιότερα το θέατρό µας, εκ των πραγµάτων µεταπρατικό, επηρεάστηκε από φόρµες και θεµατογραφία του Ευριπίδη, του Σίλερ, του Σαίξπηρ, του Ιψεν και κυρίως από το γαλλικό µπουλβάρ και αργότερα από το αµερικανικό θέατρο και το λεγόµενο του παραλόγου, τον Τσέχοφ, όπως θα ανέµενε κανείς λόγω αρκετών οµοιοτήτων, ιδιαίτερα του ρωσικού υπαίθρου µε το ελληνικό, δεν τον µιµήθηκε κανείς. Στις εξαιρέσεις, το «Γαµήλιο εµβατήριο» του Τερζάκη και «Τα τέσσερα πόδια τουτραπεζιού» του Καµπανέλλη και θα προσέθετα και τον «Φονιά» του Ευθυµιάδη.

Και θα εξηγήσω γιατί αυτή η καταφανής αδυναµία των νεοελλήνων δραµατουργών.

Ο Τσέχοφ, εκτός από τις άλλες επαναστάσεις του, κατήργησε και τον ρόλο ή τους ρόλους – πόλους γύρω από τους οποίους περιστρέφεται η ιστορία που αφηγείται. Σε όλα τα ώριµα έργα του, τουλάχιστον στα τέσσερα αριστουργήµατα, στη σκηνή κυκλοφορούν ταυτόχρονα και επί ίσοις όροις τρεις και τέσσερις και συχνά επτά χαρακτήρες που µετέχουν στον διάλογο, αναπτύσσονται ως ρόλοι συναρτήσει των άλλων, συµβάλλουν ο καθένας µε τη διακριτή ιδιαιτερότητά του στον ολικό φωτισµό τού θέµατος και αφήνουν ίχνη στη µνήµη του θεατή.

∆εν είναι επουσιώδης η παρουσία τους αλλά δοµική, αναγκαίο στοιχείο στο χτίσιµοτου σκηνικού οικοδοµήµατος και οργανικό µέλος ενός ζωντανού συστήµατος ιδεών, αξιών, θεσµών και παθών. Μόνο ο Τερζάκης ως θέµα κυρίως και ο Καµπανέλλης και ο Ευθυµιάδης ως σκηνικό πληθυσµό έφτασαν και άγγιξαν την τσεχοφική τεχνική. Ποιος ο λόγος, θα ρωτήσει κανείς.

∆ιότι εκ των συνθηκώνοι έλληνες συγγραφείς µέσα στα στενά πλαίσια της οικονοµίας του θεάµατος, των τεχνικών προδιαγραφών των σκηνών που φιλοξενούσαν τα έργα τους και κυρίως λόγω του πρωταγωνιστικού συνδρόµου συγκρότησης των θιάσων υποχρεώθηκαν να γράφουν έργα στα οποία η ίντριγκα στηριζόταν σε συνεχείς διαλόγους ή συγκρούσεις δύο ή το πολύ τριών επί σκηνής χαρακτήρων. Ντουέτα. Μιλάνε οι δύο, φεύγει ο ένας, έρχεται ένας τρίτος και αφού αποχωρήσει ή αποχωρήσουν και οι δύο εισέρχονται άλλοι δύο κ.ο.κ.

Ο «Γλάρος» είναι το πιο πολυπαιγµένο τσεχοφικό έργο στην Ελλάδα. Είδα πρόσφατα σε ένα νέο, κοµψό θεατράκι στην περιοχή του Κυνοσάργους ακόµη µια παράσταση που σκηνοθέτησε ο έµπειρος ηθοποιός και µαθητής τού Κουν Γιάννης Μόρτζος. Κατ’ αρχάς να πω ότι αυτά τα θέατρα της γειτονιάς που φέρνουν µεγάλα έργα µέσα στη φωλιά της τηλεοπτικής σάχλας αποτελούν για µένα πράξεις επαναστατικές, κόκκο άµµου στην ουρήθρα όπως θα έλεγε ο Πασκάλ. Ρωγµές, αν θέλετε ένα αναρχικό πετροβόληµα στις αστικές και µικροαστικές τζαµαρίες.

Τώρα δεν έχουν άλλοθι κάποιοι αναπαυµένοι.

Χωρίς ταλαιπωρία και  έξοδα µετακίνησης, µια ευρεία γειτονιά τριών τετραγώνων, άρα περίπου 1.500 ενηλίκων έχουν στη διάθεσή τους µια ευπρεπή, στρωτή, σεµνή και επαγγελµατικά τίµια παράσταση ενός αριστουργήµατος που όταν έρθουν σε επαφή µαζί του είµαι σχεδόν βέβαιος πως µε άλλο, καχύποπτο, µάτι θα ξαναδούν ελληνικό, βραζιλιάνικο και τούρκικο σίριαλ. Οπως η ανάγνωση µεγάλης λογοτεχνίας, το µεγάλο θέατρο δηµιουργεί εθισµό και όταν λείπει στερητικά σύνδροµα.

Ο Μόρτζος δίδαξε µε µέτρο, λιτότητα µέσων και σαφήνεια µια έµπειρη εν πολλοίς οµάδα ηθοποιών. Εχοντας ως σταθερή προίκα τη µετάφραση του Λυκούργου Καλλέργη, τα λιτά σκηνικά και τα ωραία κοστούµια της Σεµιράµιδος Μοσχοβάκη, τη διεισδυτική µουσική του Απόστολου Κέντρα και τους ευαίσθητους φωτισµούς του Γιώργου ∆ανεσή, ο σκηνοθέτης ακολουθώντας τη γραµµή που καθιέρωσε ο Κουν για την τσεχοφική ατµόσφαιρα που απηχούσε την αντίληψη του µεγάλου Στανισλάβσκι (που ανέδειξε το συγκεκριµένο έργο το οποίο εν τέλει τον δόξασε ως µεγαλοφυή δάσκαλο και πρωτοπόρο σχολάρχη διεθνώς) έστησε µια ρέουσα µε γρήγορους ρυθµούς παράσταση, όπου οι δραµατικές συγκρούσεις διαδέχονταν το χιούµορ και την ειρωνεία αλλά και την ανθρώπινη γελοιότητα.

INFO

Ο «Γλάρος» στο «Θέατρο Διά-χρονο» (Πυθέου 52, Νέος Κόσµος. Τηλ. 210.7233229)

  • Βουλιάζει στην προδοσία των ιδανικών

Το έργο παίζεται µε τη µουσική ζωντανή µε παρόντα σε ρόλο υπηρέτη τον πιανίστα κ. Κέντρα. Τον θλιβερό µικροαστό δασκαλάκο Μεντβεντέκο σχεδίασε µε µέτρο και εσωτερική µειονεξία ο ∆ηµήτρης Γιαννακόπουλος, την ανικανοποίητη, προδοµένη ερωτικά και τραυµατικά υποδουλωµένη στην ανάγκη Μάσα η νεαρή ηθοποιός Μαρία Μαλούχου, µε µια σπάνια κοντράλτο φωνή την έπλασε µε γνήσια υλικά και συναισθηµατική αλήθεια. Τον Κόστια Τρέπλεφ ο Τάσος Πολιτόπουλος τον είδε και τον έπαιξε µε το πυρέσσον πάθος του εξεγερµένου απέναντι στα κατεστηµένα καινοτόµου που όµως δεν έχει προσχεδιασµένη πορεία και χάνεται στην έρηµο. Η Νίνα της Μαίρης Βιδάλη σχεδιάστηκε σε δύο χρονικές στιγµές ορθά. Στην πρώτη το νεαρό και αφελές καταπιεσµένο κορίτσι αφήνεται στην απροσδιόριστη όρεξη ζωής και στη δεύτερη έρµαιο των φιλοδοξιών του και της υπαρξιακής του διαθεσιµότητας βουλιάζει στην προδοσία των ιδανικών και στη χυδαιότητα των προβεβληµένων της µόδας. Ο έµπειρος Τέλης Ζώτος (Ντορν) έπαιξε µε κύρος τον αιώνιο γιατρό παρατηρητή, ψύχραιµο και κυνικό, που κατανοεί τα ανθρώπινα και τα οικτίρει. Ο Πάνος Νικολαΐδης (Σόριν) µε υπερβολή αλλά όχι στη βάση άστοχα σχεδίασε µια µεγαλοαστική καρικατούρα. Η Τζένη Κολλάρου µε λιτά µέσα και εκφραστική πειθώ έδωσε την Πολίνα.

Η έµπειρη Νίτα Παγώνη σχεδίασε µε άνεση την επιπολαιότητα, τη µαταιοδοξία και την επαγγελµατική αλαζονεία της Αρκάντινα. Ο Τριγκόριν του Οδυσσέα Σταµούλη είχε όλη την ωραιοπαθή κενότητα και τον επίπλαστο φιλονεϊσµό που παγιδεύει. Ο Νίκος Κικίλιας (Σαµπράεβ) γραφικά επαρκής στον ρόλο του άξεστου γελοίου ψευτοσπουδαίου µικροτυράννου. Εύχοµαι στο Θέατρο ∆ιά-χρονο να ριζώσει στις γειτονιές της πολιτιστικής ένδειας.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  

Leave a Reply

ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ

ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ

Παραστάσεις, πρεμιέρες, αφιερώματα και ό,τι συμβαίνει εντός και εκτός της θεατρικής σκηνής σε όλη την Ελλάδα. Τι παίζεται τώρα στο Λονδίνο και στο Broadway. Όλα τα θέατρα, όλες οι κριτικές που γράφονται στον τύπο,  αρχειακό υλικό, τελευταία νέα. Επικοινωνήστε μαζί μας μέσω mail στη διεύθυνση: info@theatroland.com 

SOCIAL MEDIA